Beşer-İnsan Kelimelerinin Kuran’daki Muhteşem Kullanımı…

BEŞER-İNSAN KELİMELERİNİN KUR’AN’DAKİ MUHTEŞEM KULLANIMI

Peygamberler beşeriyetlerini korumuş insanlardır… Beşer ve insan kelimeleri eş anlamlı kelimeler gibi bilinseler de Kur’an’da kullanıldıkları bağlam farklılık gösterir. Genel olarak: Beşer olumlu bağlamlarda kullanılırken insan kelimesi eleştiriler bağlamlarda kullanılır. Hem insan hem beşer kelimesi Kur’an’da geçer. Bence en dikkat çekici nokta Kur’an’ın Hz. Peygambere ve diğer tüm peygamberlere insan değil de beşer demesidir. Bunu Kur’an boyunca araştırdım ve sonuçları aşağıda özetlemeye çalıştım:

Öncelikle şunu belirtmek istiyorum: Kur’an’da benim belirlediğime göre insan ve beşer kelimeleri yaklaşık 300 kere zikredilmektedir. Bazı meallerde beşer kelimesine hiç yer verilmemiş, bazılarında ise insan kelimesi beşer olarak çevrilmiş… Benim bu yazıda kullandığım meallerdeki beşer ve insan kelimeleri Arapça metnin orijinalinde kullanıldığı gibidir. (Yani beşeri beşer, insanı insan olarak çevirdim)

Meleklerle insanlar karşılaştırıldığında insanlar için “beşer” kelimesi kullanılır:

Bildiğimiz üzere müşriklerin peygamber anlayışı “Peygamberlerin melek olması gerektiği” şeklindedir. Kur’an bu müşriklere karşı tüm peygamberlerin kendileri gibi beşer olduklarını ifade eder.

Hz. Yusuf kıssasında:

Kadın onların oyunlarını işitince, onlara haber gönderdi. Kendilerine, yaslanarak yiyebilecekleri bir sofra hazırladı ve her birine bir bıçak verdi. Yusuf’a: “Karşılarına çık.” dedi. Nihayet Yusuf’u görünce onu öylesine yücelttiler ki, kendilerinin ellerini kestiler. Şöyle dediler: “Aman Allahım! Bu bir beşer değil; asil bir melek bu!”(YUSUS 31)

İşte Kur’an’da beşer üstü özelliklerde melek benzetmesi yapılıyor. Aşağıdaki ayetlerde meleklerle benzetme yapıldığında neden beşer kelimesinin kullanıldığı net bir şekilde açıktır.

RUM 2: Sizi topraktan yaratması da Onun ayetlerindendir. Sonra siz birer beşer olarak yeryüzüne yayılırsınız.

HİCR 28: Hani Rabbin meleklere demişti ki: ‘Ben biçimlenmiş kupkuru balçıktan bir beşer yaratacağım.

FURKAN 54: Sudan bir beşer yaratıp ona nesep ve akrabalık veren de O`dur. Zira Rabbinin kudreti her şeye yeter.

SAD 71: Hani Rabbin meleklere demişti ki: ‘Ben çamurdan bir beşer yaratacağım.

Beşer topraktan yaratılmıştır ama melekler topraktan yaratılmamıştır.

ENBIYA 34: Biz, senden önce de hiçbir beşere ebedilik vermedik. Şimdi sen ölürsen, sanki onlar ebedi mi kalacaklar?

*Beşerin bir özelliği bu ayette de görüldüğü üzere “ölümlü” olmasıdır. Ama melekler ölümsüzdürler.

Meryem, ‘Yâ Rabbi, bana beşer eli değmemişken benim nasıl çocuğum olabilir ki?’ dedi. Allah buyurdu ki: ‘Öyle de olsa, Allah dilediğini yaratır. O bir iş için hükmünü verdiğinde, ona ‘Ol’ der; o da oluverir.’(AL-İ İMRAN SURESİ)

*Görüldüğü üzere ayette Meryem(as) insan eli demiyor, beşer eli diyor. Burada cinsellik kastedildiğini anlıyoruz. Cinsellik için de cinsiyetin olması gerekir. Demek ki beşerin bir cinsiyeti varken meleklerin cinsiyeti yoktur.

Gördüğümüz üzere beşer kelimesinin kullanıldığı ayetlerde anlaşılan beşerin özellikleri meleklere ait olmayan özelliklerdir. Dolayısıyla Allah Teâlâ melekle-insan değil melekle-beşer kombinasyonu kullanmıştır. Sonuç olarak beşer kelimesinin kullanıldığı ayetlerde insanın fizyolojik yapısından bahsediliyor…

 

KUR’AN’DA İNSAN KELİMESİ NASIL KULLANILIR?

ALAK 6-8: Gerçek şu ki, insan kendini kendine yeterli görerek azar. Kuşkusuz dönüş Rabbinedir.

MAİDE 49: Muhakkak ki insanlardan çoğu fasıktır.

İSRA 89: insanların çoğu inkârcılıktan vazgeçmedi.

YUNUS 92: İşte insanlardan birçoğu, hakikaten ayetlerimizden gafildirler.

FURKAN 50: insanların çoğu ille nankörlük edip diretmiştir.

BAKARA 243: Fakat insanların çokları şükretmezler.

SEBE 36: Fakat insanların çokları bilmiyorlar.

Bu örnek ayetlerde de görüldüğü gibi Kur’an’da insan kelimesi olumsuz bağlamlarda kullanılır. Burada dikkat çekici bir nokta da şu, insan kelimesiyle anlatılan; insanın azması, inkârcılığı, gafilliği, nankörlüğü, şükretmeyişi vb. hareketler insanın fıtratına aykırıdır. Yani insan bunları iradesiyle yapıyordur… Buna kanıt olarak aşağıdaki ayetler çok dikkat çekicidir.

NİSA 28: Allah size hafiflik getirmek istiyor. Çünkü insan çok zayıf yaratılmıştır.

ENBIYA 37: İnsan aceleci yaratılmıştır

Mearic 19: İşin gereği şu ki insan; aceleci, hırslı, sabırsız, tahammülsüz yaratılmıştır.

Ayrıca Kur’an insanın bazı özelliklerini tanımlarken yaratmışızdır yerine yaratılmıştır şeklinde edilgen ifadeler kullanır. Burada “yaratılmıştır” şeklinde kullanılmasının nedeni insanın kendi fıtratını değiştirmesidir. Yani aslında öyle yaratmadık ama öyle yapabilecek şekilde yarattık şeklinde anlaşılabilir. Yani beşerin fıtratında acelecilik, zayıflık ve sabırsızlık yokken beşerin gelişmiş hali olan insanda bu özellikler vardır.

İşte Kur’an boyunca insan kelimesi fıtrata uymayan davranışlar sergileyen yaratık olarak geçmektedir. Yani olumsuz bağlamlarda kullanılmaktadır.

Tin 4-5: …Biz insanı en güzel biçimde yarattık. Sonra onu aşağıların aşağısına indirdik…

*Bu “aşağıların en aşağısına indirmek”, insanın kendi aslî, olumlu kimliğini saptırmasının -başka bir deyişle yozlaştırmasının- bir sonucudur: yani, insanın kendi yaptıklarının ve yapmayı ihmal ettiklerinin sonucu (MUHAMMED ESED tefsiri)

Tin suresinde de insan kelimesi olumsuz bağlamda kullanılmış.

Kur’an insanın nankör hareketlerini anlatıyor. İşte Kur’an peygamberler için insan kelimesini kullansa bu özelliklerin peygamberler için de geçerli olduğu iddia edilebilecekti. Hâlbuki Kur’an kullandığı muhteşem dille buna izin vermemektedir. Peygamberler beşerdir. Beşer kelimesinden türeyen Beşir/müjdecilerdir. Kur’an “Peygamberiniz bir insandır” deyip de bu nankör hareketleri ona bağdaştırmamış ve “peygamberiniz bir beşerdir” demiştir. Buraya kadar anlattıklarımdan yola çıkarak diyebiliriz ki: “Beşer kelimesi insanın fizyolojik özelliklerini ve fıtratını temsil eder, insan kelimesi ise beşerin iyi veya kötü gelişmiş halini temsil eder”. Peygamberimiz beşerdi ve iyi gelişmiş bir insandı. Yani Kur’an’da kınanan birçok insan gibi değildi. Anadan doğmuş gibi tertemiz yani ümmi yani fıtratını/beşeriyetini korumuş bir insandı. Bu yüzden bize güzel bir örnektir.

AHZAB 51: Andolsun ki, Resûlullah’ta sizin için, Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah’ı çok zikredenler için güzel bir örnek vardır.

Kur’an’ın bu konudaki muhteşem kelime kombinasyonu bitmiyor…       Hatırlayalım peygamberimiz tebliğ görevini yerine getirirken inkârcılar ona nasıl karşı çıkmıştı? “Sen de bizim gibi bir beşersin” demişlerdi. Bizim gibi insansın değil bizim gibi beşersin. Peki, burada insan yerine neden beşer kullanılmış olabilir?

*AL-İ İMRAN 79: Hiçbir beşere yakışmaz ki, Allah ona kitap, hikmet ve peygamberlik versin de, sonra o, insanlara ‘Allah’ın yanı sıra bana da kul olun’ desin! Bilâkis, o, ‘Halka öğrettiğiniz ve okuyup okuttuğunuz kitaba uyun da yalnız Allah’a içtenlikle kulluk eden kimseler olun’ der

Çünkü ayette de görüldüğü üzere Kur’an’da beşer kelimesi şirk koşmayan bağlamı içerisinde bu ayette kullanılmıştır.  Yani beşeriyetini korumuş olarak kullanılmıştır. Fıtrata uygun bağlamında kullanılmıştır. Bildiğimiz gibi kalu bela olayında olduğu gibi insanın fıtratında Allah’a inanmak vardır.

MÜDDESSİR 31: …beşere bir ibrettir…

Peygamber beşerdir çünkü ibret alır.

Sonuç olarak Kur’an’da beşer kelimesi fıtrata uygun davranışlar ve fizyolojik özellikler için, insan kelimesi ise olumsuz bağlamlarda iyi veya kötü gelişmiş beşer profili için kullanılmaktadır. Bu kelimelerin kökeni bile bu görüşümü destekler nitelikte:

نسى:Unutmak (İnsan fıtratını unuttuğu için Kur’an’da olumsuz bağlamlarda insan kelimesi kullanılmış olabilir.)

Ayrıca insan yani ins, üns ile aynı köktendir. Üns alışkanlık demektir. Kur’an olumsuz bağlamlarda insan kelimesini kullanarak aslında insanın fıtratına uymayan kötü alışkanlıkları zikretmiş olabilir.

İşte ben, peygamberlerin “ben de sizin gibi insanım” yerine “ben de sizin gibi bir beşerim” sözünü bu şekilde yorumladım. Bence Kur’an’ın kullandığı mükemmel dille muhteşem gizemli bir tablo ortaya çıktı. Zaten beşer kökünden gelen نسى(beşera): gizem demekmiş… Umarım çıkarımlarım doğrudur… En iyisini Allah bilir…

ÖZET:

-Kur’an’da genellikle:  İnsan kelimesi olumsuz bağlamlarda kullanılırken, beşer kelimesi olumlu bağlamda kullanılır. Kur’an bu yolla peygamberlere insan değil de beşer der çünkü Kur’an’da beşer olumlu bağlamlarda kullanılır. Peygamberler bu olumlu davranışları yaptıklarından bize örnektirler… Peygamberler için beşer kelimesi kullanılarak peygamberlerin örnek olduğunu ahsene tefsir olan Kur’an bize ispatlamaktadır.


About the Author
Author

akaber114

Comments (6)
  • Avatar

    metafizik199 Aug 3 2014 - 17:38 Reply

    Melek ve Beşerin kombinelerde geçmesi şu yüzdendir.
    Beşer= İlahi olmayan Akıllı varlık-insandır. Lakin Meleklerin İlahilik vasıfları vardır.
    Yani NEBİ=ELÇİmiz bende sizin gibi bir BEŞER im demesi bende sizin gibi
    İlahilik vasfı olmayan bir adamım olarak düşünülmelidir. Çünki yüzyıllardır hep NEBİ-ElÇİ lere insanlar İlahi vasıflar yüklediler. Yahudiler Üzeyre Allahın oğlu dedi hristiyanlar ise İsaya İlahi vasıf vererek Allahın oğlu dediler.
    Günümüzde bile ŞEYH im diyerek, VELİ, Ermiş,Evliya denerek bir çok insana sanki İlahi vasıfları varmış gibi davranılır onlar yüceltilir hatta kendilerini cennete sokacağına inandırılır.Onların Ruhunun gelip ziyaret ettiği ,bazılarının gelerek yardım ettiği,zaman mekandan münezzeh olduğu,hatta bazı savaşlarda bile varolunduklarına insanlara inandırılır.
    Yüzyıllardır insanların ŞİRKE bulaşmasının ANA NEDENi budur. Hep birilerine İlahi vasıflar yüklenir. İşte NEBİ-ELÇİlerde bu manada asla bir İlahilik olmadıklarını sadece ELÇİlik yaptıklarını ve size ve kendilerine ne olacağını bilmediklerini,mucize göstermek sadece Allahın izni ile gösterildiğini anlattıkları halde maalesef bu ANLAYIŞın önüne geçilememiştir.
    Yusuf suresindede Yusufu gören o kadınların ( Bu beşer olamaz yani İlahi vasıflara sahip demeyin bu anca İlahi bir Melek olmalı ) demeleri hep bu yüzdendir. Onlara göre Yusuf İlahi vasfa sahip olmalıdır.

    Şimdi ayetleri karşılaştıralım :
    RUM 2: Sizi topraktan yaratması da Onun ayetlerindendir. Sonra siz birer beşer olarak (İlahi vasıfları olmayan insan olarak )yeryüzüne yayılırsınız.
    -HİCR 28: Hani Rabbin meleklere demişti ki: ‘Ben biçimlenmiş kupkuru balçıktan bir beşer (İlahi vasıfları olmayan insan ) yaratacağım.
    -FURKAN 54: Sudan bir beşer ( İlahi vasıfları olmayan bir insan )yaratıp ona nesep ve akrabalık veren de O`dur. Zira Rabbinin kudreti her şeye yeter.
    -SAD 71: Hani Rabbin meleklere demişti ki: ‘Ben çamurdan bir beşer (ilahi vasıfları olmayan bir insan )yaratacağım.
    Beşer topraktan yaratılmıştır ilahi vasıfları yoktur lakin melekler topraktan yaratılmamıştır ve İlahi vasıfları vardır.
    ENBIYA 34: Biz, senden önce de hiçbir beşere ( ilahi vasfı olmayan insana )ebedilik vermedik. Şimdi sen ölürsen, sanki onlar ebedi mi kalacaklar?

  • Avatar

    Ahmet Aug 6 2014 - 07:10 Reply

    Çok güzel tespit yapmışsın, tebrik ederim.

  • Avatar

    Eski Wahhabi Aug 6 2014 - 14:05 Reply

    Güzel bir detay yakalamışsın kardeş, tebrikler.
    Emeğine sağlık.

  • Avatar

    kuran müslümanı Oct 20 2014 - 10:26 Reply

    Elinize sağlık…

  • Avatar

    Baldede Feb 18 2018 - 00:25 Reply

    Çok yararlı bir çalışma yapmışsın. Tebrik ederim. Beşer kavramını evrimsel süreçte insanlaşma öncesindeki insansı karşılığında kullanarak saçma yorumlara kalkışanlar var. Onlara güzel bir cevap teşkil ediyor çalışmanız. Bazı meallerde beşer kavramı yerine keyfince insan veya tersi durumlarla karşılaşıyoruz ne yazık ki!

    • Avatar

      ahmet Sep 19 2018 - 08:09 Reply

      Bence tam tersi. Evrimsel süreçteki tekamülü ve homosapiensin sorumluluk yüklenen bir ‘insana’ dönüşmesine atıflar var gibi görünüyor. Bu benim yorumum. Yanılıyor olabilirim. En iyisini Allah bilir.

Leave a reply

Name (required)

Website