Kuran ve Kölelik

Bu yazıda değinmek istediğim konu Kuran’a göre kölelik kavramı. Kölelik, İslâm’ın geldiği dönemde sosyoekonomik kökleri olan, dünyanın her tarafında geçerli bir devletlerarası gelenek durumunda idi. Esirleri köleleştirme ve köleleri çalıştırma düzeni böylesine yaygın ve köklü idi. İslâm’ın köleliğe ilişkin bir emri yoktur. Yani Kuran’da köle edinmenin emredilmesi, tavsiye edilmesi gibi bir durum yoktur. Köleliğe karşı tutumda ise Kuran’ın köleliği mevcut toplumun bir realitesi olarak tanıdığı ve bu paralelde çeşitli fıkhi konularda kölelerin durumundan bahsedildiğini görüyoruz. Kuran’ın kölelik konusundaki daha genel tavrını ise köleliğin kaldırılmasının bir hedef olarak konması olarak ifade edebiliriz.

2 – Bakara Suresi –
178. Ey iman edenler! Öldürülenler hakkında üzerinize kısas yazılmıştır. Hür kişiye karşılık hür, köleye karşılık köle, dişiye karşılık dişi… Kim kardeşi tarafından herhangi bir şekilde affa uğrarsa, bu durumda örfü izlemek ve affedene en güzel biçimde bir ödeme yapmak gerekir. İşte bu, Rabbinizden size bir hafifletme ve bir rahmettir. Kim bundan sonra azgınlık ve düşmanlık ederse onun için korkunç bir azap vardır.

2 – Bakara Suresi –
221. Müşrik kadınlarla, onlar iman edinceye kadar evlenmeyin. Özgürlüğünden yoksun inanmış bir kadın, müşrik bir kadından -müşrik kadın sizin hoşunuza gitse de- çok daha hayırlıdır. Müşrik erkeklerle de onlar iman edinceye kadar nikâhlanmayın. İnanmış bir köle, müşrik bir erkekten -o hoşunuza gitse de- çok daha hayırlıdır. Bu müşrikler sizleri ateşe çağırır. Allah ise sizi, izniyle cennete ve affa çağırır. Ve ayetlerini insanlara açık açık bildirir ki, düşünüp öğüt alabilsinler.

4 – Nisa Suresi –
25. İnanmış hür kadınları nikâhlama genişliğine gücü yetmeyeniniz, ellerinizin altındaki genç, mümin köle kızlardan biriyle evlensin. Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Hep birbirinizdensiniz. O halde onları, ailelerinin izniyle nikâhlayın. Gizli dost edinmeyerek, zinadan uzak kalarak, iffetli hanımlar olmaları şartıyla onların mehirlerini örfe uygun bir biçimde verin. Evliliğe geçtikten sonra bir fuhuş yaparlarsa onlara, hür kadınlara uygulanan cezasının yarısı uygulanacaktır. Bu, köle ile evlenme yolu, günaha ve sıkıntıya girmekten korkanınız içindir. Sabretmeniz sizin için daha hayırlıdır. Allah çok affedici, çok merhametlidir.

Yukarıdaki ayetleri Kuran’ın köleliği Kuran’ın indirildiği toplum veya olası başka toplum için bir realite olarak tanımasına ve fıkhi konularda kölelerin de yok sayılmamasına örnek olarak verebiliriz. Özellikle evlenme ile ilgili Bakara Suresinin 221. ayetinde inanmış bir kölenin özgür olmasına rağmen müşrik olan bir kişiden üstün tutulduğunu anlayabiliriz.

47. Muhammed Suresi –
4. Savaşta inkâr edenlerle karşılaştığınızda boyunlarını vurun. Sonunda üstün geldiğinizde onları esir alın; onları ya karşılıksız veya fidye karşılığında salın. Savaş durumu kalkıncaya kadar bunu uygulayın. ALLAH dileseydi sizi savaş derdinden kurtarırdı; ancak O sizi böylece birbirinizle sınamaktadır. ALLAH yolunda öldürenlere gelince, onların yaptıklarını boşa çıkarmayacaktır.

90 – Beled Suresi –
12. Sarp yokuşun ne olduğunu sana bildiren nedir?
13. Özgürlüğü zincirlenenin bağını çözmektir o.

Yukarıdaki ayetlerden ilkinde savaş sırasında karşımızdaki düşmanı öldürme ve esirlik konusunda nasıl tavır almamız gerektiği özetlenmiştir. Kuran’a göre bir yandan sadece savunma amaçlı savaşa izin verilirken aynı zamanda savaş için gerekli şartlar oluştuğunda inananlara sadece savaş için izin verilmez ayrıca savaşmaktan kaçınmak da kınanır. Yine bu ayette de, normal şartlar altında izin verilmemesine rağmen, savaş sırasında karşımızdaki düşmanı öldürmemiz veya esir almamıza izin verilir. Ayetin sonunda ise savaş hali sona erdikten sonra esirleri karşılıksız ya da fidye karşılığı serbest bırakmamız emredilir.

Beled suresindeki ayette ise genel olarak köleleri özgürlüğüne kavuşturmak övülmektedir. Sonuç olarak Kuran’da kölelik kavramı tarihsel ve toplumsal bir realite olarak ele alınmış, inananlara köle edinmeleri yönünde bir tavsiye veya emir verilmemiştir. Ayrıca köleleri serbest bırakmak övülmüş ve çeşitli vesilelerle tavsiye edilmiştir.

 


About the Author
Author

ferhat

Comments (5)
  • Avatar

    G. Mar 6 2012 - 20:44 Reply

    Genel olarak çevirilerde gördüğüm üzere,

    8-Enfal-67 : Hiçbir peygamberin, yeryüzünde ağır basmadıkça (kafirlere karşı ezici bir üstünlük sağlamadıkça), esirlerinin olması doğru değildir. Siz dünya varlığını istiyorsunuz, Allah ise ahireti kazanmanızı istiyor. Allah, güçlüdür, hikmet sahibidir.

    Dolayısıyla sözünüzden bir kıssa ,

    ” Yine savaş sırasında bu ayette de ifade edildiği üzere karşımızdaki düşmanı öldürmemiz veya esir almamız gerektiği ifade edilir. ”

    Ya öldür ya da esir al düşünceniz doğru değildir. Hepimizin yanlışı eksiği olabilir bize düşen doğru olanı hatırlatmaktır..

  • Avatar

    ugur Mar 6 2012 - 22:19 Reply

    ferhat kardeşim fikirlerine katılıyorum bana göre kölelik kabul edilemez
    bir şey kurana görede öyle insan yardılanların en yüçesidir ayete köleliği kaldırın emri olması lazım teşfik var bunun cevabını ararsak aklımızdaki bir sürü soruyu cevaplamış oluruz bunlar ufak sorunlar olarak görürsek birleşir sırtımızda yük olur sonra altından kalkamayız sağlıcakla kal

  • Avatar

    Nagehan Su Mar 8 2012 - 00:47 Reply

    Kur’an’da esasında kölelik yoktur.ma meleket eymanukum ifadesi ki sağ ellinizin sahip olduğu ifadesi ile kastedilen güç yönetiminiz altındakiler biçimindedir.Malum sağ el gücü anlatır aynı ifade Hz.Muhammed için de kullanılır Hakka suresi 40-45 te bununla bize Allah savaş esirliğini anlatır…kölelik değil Kur’an’da kölelik yoktur beled suresi 13 bunu açıkça ortaya koyar,ayrıca cariyelikte yoktur ki cariye kelimeside Kur’an’da geçmez aynı şekilde mut’a kelimesi,nikahıda Kur’an’da bulunmaz bu şehvetperest zihniyetlerin uydurduğu hurafelerdir.bkz Nur 33

  • Avatar

    Ahmet C Mar 8 2012 - 22:16 Reply

    Allah razı olsun, çoktandır kafamı kurcalayan bir konu ve internette dine saldıran veya gelenek dinine inanan yazılardan başka kaynak bulmak çok zor. Ne iyi olmuş Diniyazılar’da işlendiği.

    Kur’an’ın kölelerin azad edilmesini önerdiği ve bunu zor bir yokuş göstererek Müslümanlara hedef koyduğu aşikar, ancak bazı ayetlerde kastedilenlerin çevirilerde nasıl anlaşılması gerektiğiyle ilgili sıkıntılar olduğunu düşünüyorum.

    Allah (en mezhepten uzak gördüğüm çeviri olan Edip Yüksel Çevirisinde) Mü’minun 5-6’da
    “Cinsel ilişkiden sakınırlar, ancak eşleri ve sahip oldukları hariç, onlar kınanmazlar” diyor.
    Bu ayette bir insanın (erkek mi bayan mı anlaşılır, nasıl anlaşılır o bambaşka kafamı kurcalayan bir konu) eşinden başkasıyla birlikte olması meşru görülüyor, peki burada “sahip olunanlar” kimlerdir? Kölelik İslam’da yerilen, kaldırılmak istenen bir makamsa “köle”lerle cinsel ilişki neden meşru görülmüştür?
    Edip Yüksel bu sağ elin sahip olduğu insanlarla ilgili İslam’a geçmeden önce nikahsız aile hayatı yaşayan çiftlerin kastediliyor olabileceğini yazmış bir sayfada, dine geçtiklerinde onlara zorluk olmaması için nikahın şart görülmediğini vs. yazmış ama bana inandırıcı gelmedi. Arapça bilmiyorum ama konu ile ilgili okuduğum ifadelerde ayette geçen ma meleket eymanukum ifadesinin “sahibiyet, sahip olan ve olunan” anlamları içerdiği yazıyor. Allah kimi insanların “sahip oldukları” ile cinsel ilişkisini yasaklamamış ise, bu savaş esirleri vb. ile cinsel ilişkiye girilebileceği manasına mı gelir? Sonuçta harp esirleri de sağ elin sahip oldukları şeklinde çevrilen ma meleket eymanukum ifadesiyle anlatılıyor.

    Ahzab Suresi’nde 50. Ayet’te “Ey peygamber, mehirlerini vermiş bulunduğun eşlerini ve ALLAH’ın sana bağışladığı elinin altındakileri…” diye bir ifade görüyoruz. Köle azad etmek Allah’ın bize hedef koyduğu sarp bir yokuş ise, bunu ilk peygamberin yapmasını bekleriz. Peygamber’in elinin altında birilerinin olması normal midir? Burada anlık savaş esirlerinden bahsediliyor olması bana daha uygun görünüyor. Sonuçta peygamberimiz uygun ortam olunca Allah’ın emrini takip edip köleleri azad etmekle mükellef, ancak savaşta esaret ister istemez oluyor. Bu ayeti peygamberin elinin altında birilerinin olmasını meşrulaştırır şekilde okunmasını o yüzden doğru bulmuyorum.

    Bunların hepsi küçücük bile Arapça bilmeyen, sadece inancını merak eden aciz ben’in inisiyatifleri, söz ettiğim ayetler hakkındaki düşüncelerinizi çok merak ediyorum.

    • Avatar

      G. Mar 9 2012 - 17:24 Reply

      Selam, bildiğiniz üzere nikahsız olarak haram ilişki zinadır o yüzden elinin altında dedikleri nikahlı olanlardır erkekler içindir ancak kadınların birden çok eşi olamaz şeklinde de bir ayet bulunmaz. Çok eşe sahip olmak karşılıklı anlaşma sonucunda olabilir kadın/erkek bunu kabul etmeyebilir, zorlanırsa ayrılmak isteyebilir.

      Köle ile ilişki kesinlikle zinadır. Böyle birşey sözkonusu olursa dinim İslamdır dinimden dönmem diyene 100, İslam mensubu olmayan köleye 50 cildine vuruştur. Evlilik konusunda inananlar inanlar ile zina etmişleri zina etmişler nikahlar demekte iken nasıl olur da esir olanlar zina ettirilir ki. Kitabın tümünü bilmek , tümünü düşünmek gerek

Leave a reply

Name (required)

Website